UYKU BOZUKLUKLARI

Ortalama bir insan günün 8 saatini, bir yılın ise 121.7 gününü uykuda geçirir. Bu sonuçlar gösteriyor ki bir insan ömrünün 1/3’ü uykuda geçirmektedir. Uyku; REM ve Non-REM olarak ikiye ayrılmaktadır. REM uykunun dördüncü aşamasıdır ve 90 dakika sürmektedir. REM uykusu sırasında beyin daha aktif olduğundan dolayı rüyalar REM uykusu sırasında görülür. Non-REM ise uyku başlangıcında yer alır. Evre 1, 2 ve 3 olarak gerçekleşir ve vücudun dinlenme ve göz hareketinin olmadığı evredir.
Uyku fizyolojik bir gereksinimdir. Bellek ve duygu durum ile ilişkilidir. Uyku bozukluğu halinde fizyolojik bozulmanın yanı sıra biliş ve duygulanımda bozulmalar ve yorgunluk hali seyredecektir. Uyku bozukluğu başka bir hastalığa neden olabileceği gibi tek başına da bir rahatsızlık olabilmek için yeterlidir.
Uyku bozukluğunun birçok farklı türü mevcuttur. Bunlar; imsomnia, hipersomnia, narkolepsi, idiyopatik hipersomnia, huzursuz bacak sendromu.
Huzursuz Bacak Sendromu, ‘ekbom sendromu’ olarak bilinir. Uyku ya da istirahat sırasında meydana gelmektir. Farklı duyumlar ve karşı konulamaz nörolojik hareketler belirtileri arasındadır. Yapılan araştırmalara göre kadınlarda erkeklere oranla 2 kat fazla görülmektedir daha çok akşam ve gece uykularında rastlanmaktadır. Tanıyı alan kişilerin yaşları çoğunlukla 50 yaş ve üzeri iken %43’ü 20 yaş altını oluşturmaktadır.
İlk tanımı 17. yüzyılda yapılmıştır. Tom Willis “öyle bir huzursuzluk ki bir daha uykunun mümkün olmadığı büyük bir işkence” olarak tarif etmiştir. Tedavi yöntemi olarak opoioid (bir nevi ağrı kesici maddesi) önermiştir. Anksiyete ve depresyonla ilişkisi olduğu düşünülmektedir. Yapılan araştırmalarda HBS belirtilerinin şiddeti düşük demir deposuyla ilişkilidir. Ancak periyodik bacak hareketinin düşük ferritin ile bağlantısı bulunamamıştır. Hamileliğin son zamanlarında oldukça fazla meydana gelmektedir. Bunun sebepleri tam olarak bilinememektedir. Fakat demir ve vitamin eksikliğinden kaynaklanabilir. Böbrek hastalarında oldukça rastlanan bir durumdur. Diyaliz tedavisinden dolayı birçok kişide hemoglobin, yüksek serum fosforu ve mevcut anksiyeteleri sebebiyle bu rahatsızlık görülmektedir. Kas iskeleti sistemi hastalığı olan bireylerde de Huzursuz Bacak Sendromu görülmektedir.
Yapılan bir çalışmada HBS, uyku kalitesi ve anksiyete arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Çalışmaya 222 kadın ve 180 erkek katılmıştır. HBS şiddet değerlendirme ölçeği ve BECK depresyon ölçeği uygulanmıştır.

Cinsiyetler arasında şiddet derecelerinde bir farklılık rastlanmamıştır. 169 kötü uyku düzenine sahip olanların 36’sında HBS’ye rastlanmıştır. HBS bulguları olan 68 olguda minimal düzeyde depresif belirtiler, 21’inde orta düzeyde depresif belirtiler, 5’inde şiddetli düzeyde depresif belirtiler olduğu gözlemlenmiştir.

Stajyer Psikolog                                                                                                                        Şule Besli