Bir ömür kaç dakika eder? Bu sorunun tek bir cevabı yok; çünkü her yaşamın süresi farklı. Birleşmiş Milletler’in 2024 tahminlerinde dünya genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi yaklaşık 73,3 yıl olarak hesaplanıyor. Bu ortalama, kabaca 26 bin 700 güne, 640 bin saate ve 38 milyondan fazla dakikaya karşılık geliyor.
Elbette bu sayı hiç kimsenin ne kadar yaşayacağını söylemez. Yine de insanı düşündüren bir soru bırakır: Bunca dakikanın içinde kendimize ayırabildiğimiz kaç dakika var?
Yetişme Telaşı ve Tükenen Zaman
Gün içinde yetişmemiz gereken işler, cevaplamamız gereken mesajlar, tamamlamamız gereken sorumluluklar ve zihnimizde durmadan dönen düşünceler… Daha biri bitmeden diğerine geçtiğimiz bir tempoda, günün nasıl geçtiğini bazen fark etmeyiz bile. Bir şeylere yetişmeye çalışırken kendimize geç kalırız.
Dinlenmeyi her şey tamamlandıktan sonraya bırakır, kendimize ayıracağımız zamanı yapılacaklar listesinin en altına koyarız. Oysa o liste çoğu zaman bitmez; bir işin ardından diğeri gelir ve beklediğimiz boşluk hiç oluşmayabilir.
Belki de mesele zamanımızın hiç olmaması değil, kendimize ayıracağımız zamanı hep en sona bırakmamızdır. Başkalarına, işlere ve sorumluluklara yer açarken kendi ihtiyaçlarımızı fark etmeyi erteleyebiliriz. Bazen herkese yetişme isteğinin ardında kimseyi hayal kırıklığına uğratmama çabası, bazen eksik kalma korkusu, bazen de kendimizden beklediğimiz yüksek standartlar vardır.
Her insanın hikâyesi farklıdır. Bu yüzden kendimize kızmak yerine, “Beni bu kadar acele ettiren ne?” diye sormak daha anlayışlı bir başlangıç olabilir.
Yavaşlamak, Geride Kalmak Değildir
Yavaşlamak sorumluluklardan vazgeçmek ya da hayatı durdurmak anlamına gelmez. Bazen yalnızca otomatik pilotta ilerlemeyi bırakıp o an ne yaşadığımızı fark etmektir. Kendimize iyi bakmak için her zaman uzun bir tatil, boş bir gün ya da kusursuz bir rutin bulmamız gerekmiyor. Günün içinde beş dakikalık küçük bir duraklama bile kendimizle yeniden temas kurmak için bir başlangıç olabilir.
Telefonu bir kenara bırakmak, pencerenin önünde durup çevremizi gözlemlemek, oturduğumuz yerde bedenimizin nasıl hissettiğini fark etmek… Bu kısa molada zihnimizi tamamen susturmaya ya da nefesimizi değiştirmeye çalışmak zorunda değiliz. Yalnızca nefes alıp verdiğimizi fark edebilir, omuzlarımızdaki gerginliği hissedebilir ve dikkatimizi nazikçe bulunduğumuz ana geri getirebiliriz. Zihnimiz yeniden yapılacak işlere kayarsa bu başarısız olduğumuz anlamına gelmez; fark edip tekrar ana dönmek de bu pratiğin bir parçasıdır.
Kendimize dönmenin bir başka yolu da gün içinde durup ihtiyacımızı sormaktır:
Şu an yorgun muyum?
Bir desteğe mi ihtiyacım var?
Kısa bir ara vermek bana iyi gelir mi?
Her isteğe hemen cevap vermek zorunda olmadığımızı hatırlamak ve gerektiğinde sınır koymak da kendimize iyi bakmanın yollarındandır. Dinlenmek, yalnızca her şey bittiğinde hak ettiğimiz bir ödül değil; yaşamın içinde ihtiyaç duyduğumuz bir şeydir.
Elbette beş dakika her sorunu çözmez ve herkesin koşulları aynı değildir. İş yükü, bakım sorumlulukları ve yaşamın zorlayıcı dönemleri kişinin kendine ayırabildiği zamanı etkileyebilir. Buradaki amaç, her şeyi tek başımıza düzeltmemiz gerektiğini söylemek değil; mümkün olan yerde kendimize küçük bir alan açabilmektir. Kendine zaman ayırmak bencillik değil, kendi ihtiyaçlarını da önemsemeyi öğrenmektir.
Kendimize Geç Kalmadan
Eğer sürekli yetişme telaşı yaşıyor, dinlendiğinizde suçluluk duyuyor, zihninizi sakinleştirmekte zorlanıyor veya günlük hayatın yüküyle baş etmekte güçlük çekiyorsanız bu deneyimleri tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz. Bu hisler uzun süredir devam ediyor ve yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa bir uzmandan danışmanlık almayı değerlendirebilirsiniz. Destek almak yetersizlik değildir; kendinizi anlamak ve ihtiyaçlarınıza uygun yollar geliştirmek için bir alan açabilir.
Bir ömür, takvimlerde geçen yıllardan ve sayılara sığdırdığımız dakikalardan ibaret değil; o zamanın içinde kendimizle nasıl ilişki kurduğumuzla da şekilleniyor. Her şeye yetişmek her zaman mümkün olmayabilir. Ama günün içinde kendimize de yer açmayı deneyebiliriz.
Bugün yalnızca beş dakika durun. Nefesinizi, bedeninizi ve o an neye ihtiyacınız olduğunu fark edin.
Çünkü bazen durmak, geride kalmak değil; kendimize yeniden dönmektir.
Psikolog A. Damlanur Özdemir
Özel Hera Aile Danışma Merkezi
Bilgilendirme: Bu yazı bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel psikolojik değerlendirme veya profesyonel desteğin yerini tutmaz.
Kaynak Notu: Yaşam beklentisi verisi, Birleşmiş Milletler’in World Population Prospects 2024 tahminlerine dayanmaktadır. Süre dönüşümleri yaklaşık hesaplamalardır ve bireysel yaşam süresini öngörmez.
